Wij brengen zorg en wetenschap samen

SIR Nieuwsbrief Mei 2026 | Thema – Minderen is meer

Inhoud van deze nieuwsbrief:
Minderen en stoppen van medicatie in de palliatieve fase: samen werken aan betere zorg

In de openbare apotheek worden mensen in de palliatieve fase nog niet altijd herkend. Het risico bestaat dat herhaalrecepten blijvend worden verstrekt, ook voor preventieve middelen die in deze fase niet meer passend zijn. Deze blinde vlek vraagt om betere signalering en samenwerking. Juist hierin kan de zogeheten farmabuddy een rol vervullen: een apothekersassistent die patiënten signaleert, begeleidt en het gesprek over medicatiegebruik faciliteert. Dit kwam als wens naar voren vanuit Transmuralis en het Netwerk Palliatieve Zorg Zuid-Holland Noord. Het project “Minderen en stoppen van medicatie in de palliatieve fase” in regio Zuid-Holland Noord zet zich daarom in om samen met huisartsen, apothekers en thuiszorg tijdig medicatie te evalueren en waar mogelijk te minderen en te stoppen.

Passende zorg
Met dit regioplan wordt een belangrijke stap gezet richting meer persoonsgerichte en passende farmaceutische zorg in de palliatieve fase, waarbij kwaliteit van leven centraal staat.

Multidisciplinaire samenwerking
Het initiatief is een samenwerking tussen onder andere het Netwerk Palliatieve Zorg Zuid-Holland Noord, Rijn en Duin, de coöperatie Verenigde Eerstelijnsapotheken Rijn en Duin (VER),  LANA en het SIR Instituut. Het project wordt ondersteund door Zorg en Zekerheid met een aparte module in de contracten met de apotheken.

Coördinatoren van het project zijn kaderapothekers ouderen i.o. Chiara van Rodijnen-Bernoster en Henk-Frans Kwint. Zo kan de kaderapotheker niet alleen binnen de eigen apotheek, maar ook op regionaal niveau een voortrekkersrol vervullen. Het doel is om zorgverleners beter te ondersteunen bij het tijdig en zorgvuldig afbouwen of stoppen van medicatie bij palliatieve patiënten.

De aanpak richt zich op nauwe samenwerking binnen wijkverbanden, waarbij apothekers, huisartsen en andere zorgverleners gezamenlijk optrekken. Een belangrijke signalerende rol is hierbij weggelegd voor de farmabuddy.

Scholing
Daarnaast wordt ingezet op scholing voor verschillende zorgprofessionals en op het ontwikkelen van praktische hulpmiddelen, zoals een farmaceutische ontslagbrief en methodieken voor ‘deprescribing’. De implementatie verloopt gefaseerd, met aandacht voor draagvlak, scholing en effectmeting.

Scholingsagenda:
>> Maart en april 2026 | Een 2-daagse scholing voor farmabuddies heeft inmiddels plaatsgevonden in maart en april bij Rijn en Duin.
>> Juli 2026 l Gezamenlijke scholing voor apothekers en huisartsen om een eigen FTO in wijksamenwerkingsverband te beleggen.
>> September 2026 | Scholing voor medicatiebeoordeling voor de apothekers.

Tien geactualiseerde kennisdocumenten (2026) voor stoppen van medicatie bij ouderen

Polyfarmacie bij ouderen is een hardnekkig probleem — en stoppen met medicatie lijkt lastiger als starten. Tien geactualiseerde kennisdocumenten voor minderen en stoppen medicatie geven u nu concretere, scherpere handvatten voor de dagelijkse praktijk. 

De kernwerkgroep Polyfarmacie bij ouderen (SIR, Ephor, NHG, KNMP en NVKG) heeft de tien kennisdocumenten voor somatische medicatie uit 2020 grondig geactualiseerd. De vernieuwde documenten sluiten bovendien nauw aan op de herziene STOP-NL v2, die nu directe links naar de kennisdocumenten bevat. Inhoud en instrument verwijzen zo consequent naar elkaar.

Wat is er concreet veranderd?

Per kennisdocument de belangrijkste wijziging:

  • Alfablokkers en 5-alfareductaseremmers — 5-alfareductaseremmers wel of niet stoppen na 6–12 maanden? Alleen bij mictieklachten zónder prostaatvergroting.
  • Anticoagulantia — Risicomodellen zoals CHA₂DS₂-VASc overschatten de winst van antistolling bij beperkte levensverwachting sterk — nu expliciet in het kennisdocument.
  • Orale bisfosfonaten en denosumab — Nieuw opgenomen: denosumab. Cruciaal is dat denosumab vrijwel nooit zonder nabehandeling met een bisfosfonaat worden gestopt.
  • Bloeddrukverlagende middelen — Genuanceerdere criteria op basis van diastolische én systolische bloeddruk bij kwetsbare ouderen. De aanbeveling om te stoppen bij lage systolische bloeddruk is bewust afgezwakt vanwege nieuwe studies.
  • Bloedglucoseverlagende middelen — Wanneer wel en wanneer niet stoppen bij kwetsbare ouderen, nu ook in relatie tot specifieke HbA1c-waarden.
  • Calcium en vitamine D — “Geen vitamine D-deficiëntie” en “veel buiten komen” zijn geen stopcriteria meer. De standaard is aangescherpt.
  • Protonpompremmers — Wanneer afbouwen bij gebruik  antitrombotica, SSRI’s, corticosteroïden of spironolacton? Met name voor  DOAC’s meer duidelijkheid wanneer wel en wanneer niet.
  • Statines — Gedetailleerder stappenplan bij spierklachten — zodat u ook statine-gerelateerde spierklachten beter kan herkennen én altijd eerst een proefstop toepast.
  • Trombocytenaggregatieremmers — Na PCI of bij combinatie met anticoagulantia: duidelijker beleid over P2Y12-remmers en acetylsalicylzuur. Drievoudige therapie zo kort mogelijk — meestal al na 1 week acetylsalicylzuur staken.
  • Urologische spasmolytica — Nieuw: naast muscarine-antagonisten nu ook een stopadvies voor bèta-3-agonisten.

>> Download de kennisdocumenten hier.

Green Deal en apothekersassistenten: duurzaam aan de slag

Tijdens een inspirerende scholing over de Green Deal leerden apothekersassistenten hoe zij kunnen bijdragen aan duurzamere zorg. Bij Academische Apotheek Stevenshof gaan we met het apotheekteam actief aan de slag met het afbouwen en stoppen van maagbeschermers en alfablokkers.

De assistenten leerden waarom het goed is om deze medicijnen regelmatig te evalueren en indien mogelijk op proef te stoppen. Ook kregen zij praktische tips om patiënten hierin goed te begeleiden en het gesprek hierover op een prettige en duidelijke manier aan te gaan. Zo werken we samen aan passende én duurzamere zorg.

Gezocht: Apothekersassistenten voor het PAM-panel

Werk jij als apothekersassistent in de apotheek? Dan zijn wij op zoek naar jou!

Met het PAM-panel (Panel Praktijkonderzoek Apothekersassistenten) brengt SIR Instituut de praktijkervaringen van apothekersassistenten in beeld. Als lid van het panel ontvang je ongeveer 3 à 4 keer per jaar een korte vragenlijst over actuele thema’s binnen de apotheek. Denk bijvoorbeeld aan onderwerpen zoals patiëntenzorg (bijvoorbeeld bij het minderen of stoppen van medicatie), geneesmiddelentekorten, werkprocessen en ontwikkelingen binnen het vakgebied.

>> Naar de vragenlijst: scan de QR-code of klik op de link: PAM-panel

Het invullen duurt ongeveer 5 minuten en deelname is volledig anoniem. Met jouw ervaring en mening help je mee aan waardevol praktijkonderzoek én aan de verdere ontwikkeling van de farmaceutische zorg.

Jouw stem vanuit de praktijk telt!