Wij brengen zorg en wetenschap samen

SIR Nieuwsbrief September 2025 | Thema – Regionale samenwerking met SIR: gebundelde krachten voor zichtbaar effectieve zorg

Inhoud van deze nieuwsbrief:
Begeleiding na ziekenhuisontslag – van lokaal initiatief naar landelijke opschaling

Na een ziekenhuisopname verandert er vaak veel in het medicatiegebruik. Hierdoor ontstaan regelmatig problemen, zeker bij ouderen: oude medicijnen liggen nog thuis, er is verwarring over wat wel of niet doorgebruikt moet worden, en nieuwe geneesmiddelen zijn soms lastig te begrijpen. Apotheker Thérèse Sandstra (destijds apotheker in Apotheek Stede Broec) startte met huisbezoeken vanuit de openbare apotheek om problemen na ziekenhuisontslag te signaleren en op te lossen. Bij ruim tweederde van de huisbezoeken kwamen medicatieproblemen aan het licht, zoals therapieontrouw of dubbelmedicatie. Sommige fouten hadden zelfs kunnen leiden tot ernstige gezondheidsschade. 

Samen met SIR werd vervolgens een onderzoek opgezet in twee apotheken in West-Friesland. Drie weken na ontslag hadden patiënten mét huisbezoek gemiddeld 0,4 medicatieproblemen, tegenover 1,3 bij patiënten zonder huisbezoek. Huisbezoeken zijn dus effectief, maar ook tijdsintensief. Dit riep de vraag op: is grootschalige implementatie haalbaar, en wanneer is een huisbezoek echt nodig – of volstaat een telefonisch consult?  
Die vraag is vervolgens onderzocht in 28 apotheken (van de apotheekcoöperaties APCON en CAWF) bij ruim 900 patiënten, gefinancierd door VGZ. Patiënten kregen een huisbezoek of een telefonisch consult. Conclusie: brede implementatie is haalbaar en wordt gewaardeerd door zowel patiënten als zorgverleners. Tijdens huisbezoeken worden meer problemen gesignaleerd dan bij telefonische consulten, vooral bij patiënten met veel medicatie of wijzigingen na ontslag. Driekwart van de patiënten voelde zich na de begeleiding beter in staat hun medicatie correct te gebruiken. Een telefonische intake kan helpen bepalen of een huisbezoek nodig is.

Heb jij ook een idee voor betere farmaceutische zorg? SIR kan helpen jouw initiatief van lokaal naar regionaal en landelijk niveau te brengen. 

>> Download Rapport De Apotheek op Huisbezoek Noord-Holland Noord

Regionale zorgverbetering door inzet van Farmabuddy’s

Stel, je hebt een idee om de zorg voor een bepaalde patiëntengroep te stroomlijnen. Je wilt dat graag, want het levert een betere kwaliteit op, betere samenwerking met andere zorgverleners, efficiëntere zorg en ook nog eens meer werkplezier. Dat horen we vaak terug uit apotheekteams. Maar het kost tijd en energie om dit idee concreet te maken, en dat lukt nu eigenlijk niet goed.  

In Nederlandse regio’s borrelt het van goede ideeën. Zo inspireerde de Wereld Parkinsondag apothekers van apothekersorganisatie A-NIMO (Rijk van Nijmegen) om de Parkinsonzorg regionaal op een hoger niveau te tillen. In de regio Noordwest-Veluwe wilden apothekers betere palliatieve zorg verlenen, in nauwe samenwerking met het Netwerk Palliatieve Zorg. Ze hadden al afspraken over de palliatieve kit, maar wilden meer dan enkel leveren. Beide regio’s wisten SIR te vinden voor de praktische en implementatiegerichte Farmabuddy-scholingen.

De voordelen van deze regionale aanpak met SIR
In onze Farmabuddy cursussen is er niet alleen aandacht voor kennis over de betreffende aandoeningen en de behandeling ervan. Er is meer nodig voordat assistenten in de praktijk ermee aan de slag durven. Daarom gaan we ook uitgebreid en interactief in op het inbedden van de zorg in de praktijk en het oplossen van knelpunten. Je hoeft dus niet meer zelf het wiel uit te vinden. En door SIR regionaal georganiseerd, zodat teams samen leren en afspraken kunnen borgen. 

Het regionaal organiseren van de scholing heeft daarnaast nog een aantal voordelen:  

  • Je hoeft niet ver te reizen voor de training, omdat de bijeenkomsten in de buurt gehouden worden. 
  • Je kunt met collega’s uit apotheken in je eigen omgeving sparren en van elkaars sterke kanten gebruik maken.  
  • Je kunt gericht ingaan op bestaande regionale afspraken, eventuele knelpunten bij de uitvoering daarvan en het vinden van oplossingen.  
  • Je kunt de contacten met andere beroepsgroepen gezamenlijk oppakken, bijvoorbeeld via het Netwerk Palliatieve Zorg in je regio of via ParkinsonNet.  
  • Je kunt gezamenlijke publiciteit maken, zoals een patiëntenfolder, bericht voor op de website, narrowcasting of een persbericht. 
  • Betrokkenen uit de regio, zoals een kaderarts palliatieve zorg, palliatief verpleegkundige of patiënt met Parkinson, kunnen een actieve rol innemen als docent, voor zover dat in het programma past. Het is waardevol om deze mensen ook persoonlijk te leren kennen. En voor hen is het waardevol om te leren wat het apotheekteam kan betekenen. 

SIR Farmabuddy scholingen:

Wil je in jouw regio ook aan de slag met Farmabuddy? Neem dan contact op met Caroline van de Steeg via cvandesteeg@sirstevenshof.nl  

Jaargesprek in de apotheek: van proeftuin naar opschaling in de praktijk

Na succesvolle proeftuinen in onze apotheken zetten we samen met Coöperatie ApothekersNU de stap naar opschaling van het jaargesprek. Twaalf apotheken starten met implementatie, begeleid door SIR met training en ondersteuning. Dit zorgt voor meer aandacht, betere begeleiding en een sterkere relatie met de patiënt. 

Wat levert het op? 
De eerste ervaringen met het jaargesprek zijn opgedaan binnen drie Make-it proeftuinen, waaronder de academische SIR-apotheken Vleuten en Stevenshof. Binnen onze regio’s is het jaargesprek ook geïmplementeerd bij de FLeiR apotheken en de Samenwerkende Apotheken Rijn en Gouwe. Daar bleek hoe waardevol het is om jaarlijks een kwartier met patiënten die gebruikmaken van de herhaalservice in gesprek te gaan. Apotheekteams krijgen zo inzicht in medicatiegebruik en signaleren problemen, zoals: 

  • het bewust overslaan van apixaban in de avond, 
  • het tegelijk innemen van calcium en levothyroxine, 
  • het overslaan van simvastatine na een feestje, 
  • een ingewikkeld schema waarbij elk uur een geneesmiddel moet worden ingenomen. 

Ook komt naar voren dat patiënten soms al jaren geen bloeddrukcontrole hebben gehad, terwijl ze regelmatig vallen. Door dit bespreekbaar te maken, zoeken apotheker, patiënt en huisarts samen naar oplossingen die therapietrouw en veiligheid verbeteren.

De stap naar verdere opschaling
Na deze fase zetten we nu met ApothekersNU de stap naar verdere opschaling. In Noordwest-Utrecht doen twaalf apotheken mee, waardoor dit initiatief regionaal vorm krijgt en teams van elkaar kunnen leren. SIR coördineert dit traject intensief. We verzorgen trainingen voor pioniers en projectleiders, ondersteunen bij de praktische implementatie en faciliteren gezamenlijke reflectiesessies. Daarnaast trainen we de overige apothekers(assistenten) zodat elk team vaardig en zelfverzekerd het jaargesprek kan voeren. Daarbij helpen we knelpunten om te buigen naar werkbare oplossingen. 

Met dit project versterken apotheken hun zorgcomponent naast de logistieke processen van de herhaalservice. Door training, begeleiding en praktische hulpmiddelen wordt het voeren van jaargesprekken een vanzelfsprekend onderdeel van de zorg. Zo bouwen we, samen met apothekersgroepen, aan betere zorg, meer patiënttevredenheid en een sterke rol van de apotheek in de eerstelijnszorg. 

Benieuwd hoe wij ook uw apothekersgroep of regio kunnen ondersteunen bij de implementatie van jaargesprekken? Neem dan contact op met ons via jaargesprek@sirstevenshof.nl 

WEBINAR Het jaargesprek in de apotheek 
Op 29 september is er een webinar over het Jaargesprek georganiseerd door het Make-It consortium i.s.m. de apothekers die het Jaargesprek initieerden. Uitleg over het jaargesprek en praktische tips. Voor apothekers, apothekersassistenten, farmaceutisch consulenten en farmakundigen.

Deelname is gratis. 

Minderen en stoppen van medicatie in de palliatieve fase: samen werken aan betere zorg

Patiënten in de palliatieve fase gebruiken vaak veel medicijnen: gemiddeld tien verschillende geneesmiddelen in het laatste levensjaar, waarvan een aanzienlijk deel geen klinische meerwaarde meer heeft. Dit vergroot de medicatielast en kan leiden tot onnodige bijwerkingen. Met het project “Minderen en stoppen van medicatie in de palliatieve fase” in regio Zuid-Holland Noord richten we ons met huisartsen, apothekers en thuiszorg op het tijdig evalueren en waar mogelijk het verminderen van medicatie. 

Blinde vlekken in de apotheek
In de openbare apotheek worden mensen in de palliatieve fase nog niet altijd herkend. Het risico bestaat dat herhaalrecepten blijvend worden verstrekt, ook voor preventieve middelen die in deze fase niet meer passend zijn. Deze blinde vlek vraagt om betere signalering en samenwerking. Het SIR Instituut brengt hierbij expertise in farmaceutisch beleid, scholing en onderzoek. Met kennisdocumenten en praktijkervaring uit eerdere projecten helpt SIR apothekers samen met huisartsen en thuiszorg om bewust te kijken naar medicatie die wél of juist niet meer waardevol is in de laatste levensfase.

Regionale rol SIR
Het project wordt uitgevoerd binnen de regionale eerstelijnsorganisatie Rijn en Duin en in afstemming met het Netwerk Palliatieve Zorg Zuid-Holland Noord. SIR vervult een coördinerende rol in de regionale aanpak en zorgt dat ervaringen en methodieken, zoals een te ontwikkelen farmaceutische ontslagbrief bij gebruik van oncolytica, breed gedeeld en toegepast worden. Daarmee helpt SIR de stap van lokale pilots naar structurele regionale implementatie en toekomstige opschaling. 

Binnen dit project spelen kaderapothekers ouderenzorg in opleiding Henk-Frans Kwint en Chiara van Rodijnen een belangrijke rol. Zij brengen specialistische kennis in over polyfarmacie en deprescribing en ondersteunen collega’s bij de praktische uitvoering. SIR versterkt dit met wetenschappelijke onderbouwing, scholingsmateriaal en begeleiding. Zo kan de kaderapotheker niet alleen binnen de eigen apotheek, maar ook op regionaal niveau een voortrekkersrol vervullen. 

Interprofessionele samenwerking
Het minderen en stoppen van medicatie kan alleen succesvol zijn wanneer zorgverleners elkaar weten te vinden. Binnen de wijksamenwerkingsverbanden werken apothekers, huisartsen en thuiszorg samen in een netwerk rond de patiënt. Daarbij worden apothekersassistenten als Farmabuddy gekoppeld aan palliatieve patiënten om tijdig signalen op te vangen en in overleg met de apotheker, huisarts en mantelzorgers passende keuzes te maken. Het SIR Instituut ondersteunt en faciliteert deze samenwerking door gezamenlijke scholing, methodieken voor FTO en het ontwikkelen van hulpmiddelen zoals kennisdocumenten en een toolkit. 

Naar betere regionale zorg in de laatste levensfase 
De aanpak levert winst op voor alle betrokkenen: patiënten ervaren minder medicatiebelasting, zorgverleners werken nauwer samen en de kwaliteit van zorg en leven neemt toe. Daarnaast worden onnodige kosten vermeden. Met de steun van SIR en de betrokken partners in de regio werken we toe naar duurzame implementatie, zodat overal in Nederland minderen en stoppen van medicatie in de palliatieve fase vanzelfsprekend onderdeel wordt van goede zorg. 

4 tot en met 11 oktober 2025 | Week van de Palliatieve Zorg
In het hele land vinden activiteiten plaats om breed bekend te maken wat palliatieve zorg is en wat deze voor mensen kan betekenen. Ben je benieuwd wat er bij jou in de buurt gebeurt en wie er op dit gebied actief zijn? Of ben je zelf actief in de palliatieve zorg – bijvoorbeeld omdat er Farmabuddy’s in je apotheek werken – en wil je een activiteit organiseren?

>>Alle informatie vind je op Week van de Palliatieve Zorg

Wil je (opnieuw) iemand opleiden als Farmabuddy palliatieve zorg?
Op 7 oktober start de cursus Farmabuddy module Palliatieve zorg weer. We adviseren dat minimaal één apotheker per apotheek (ook) de cursus volgt, zodat de Farmabuddy’s goed kunnen worden ondersteund.

Ben je geïnteresseerd in een regionale cursus? Neem dan contact op met Caroline van de Steeg: c.vandesteeg@sirstevenshof.nl